در این مقاله میخوانید:
معمولا کسانی که به دریافت خدمات مشاوره و روانشناسی علاقه دارند، برایشان سوال پیش میآید که فرق تراپیست و روانشناس چیست و برای هر مشکل باید به کدام یک مراجعه کنند؟ با اینکه هر دو به دنبال رفع مشکلات و بهبود زندگی مراجعین خود هستند؛ تفاوتهای زیادی هم با یکدیگر دارند.
این تفاوتها شامل استفاده از رویکردهای مختلف برای درمان مراجعین و تفاوت در میزان و نوع تحصیلات میشوند. همچنین خدمات ارائه شده در جلسات تراپی و روانشناسی با هم فرق میکنند. برای مثال، روانشناسها بیشتر به درمان اختلالات پرداخته و تراپیستها در حوزه درمان مشکلاتی مثل افسردگی، اضطراب و … تخصص دارند. در این مقاله همراه ما باشید تا با تفاوتهای تراپیست و روانشناس بیشتر آشنا شوید.
به چه کسی روانشناس میگویند؟
روانشناس به عنوان یک متخصص بهداشت روان، رفتار و فرآیندهای ذهنی انسان را بررسی میکند. این فرد دارای مدرک تحصیلی روانشناسی است و در حوزه تحقیقات و درمان فعالیت دارد. همچنین میتواند با تشخیص مشکلات و اختلالات خاص در مراجعین، با توجه به تشخیصها و مشاهدات بالینی خود، درمانهای مناسبی ارائه دهد.
روانشناس که اغلب با روانپزشک همکاری میکند، در کنار پشتیبانی و ارائه راهنماییهای لازم به مراجعهکننده، نحوه تصمیمگیری و شفافسازی احساسات خود را هم آموزش میدهد. به طور کلی روانشناس با استفاده از تکنیکهای مشاهده، آزمایش و ارزیابی به دنبال درک افکار، عواطف و هیجانات افراد است. همچنین با اجرای آزمونهای روانشناختی مثل تست هوش به ارزیابی عملکرد افراد در حوزههای مختلف میپردازد.
مهمترین وظایف یک روانشناس عبارتند از:
- مطالعه علمی رفتار و فرایندهای ذهنی
- جمعآوری اطلاعات از طریق مشاهده، مصاحبه، آزمون و نظرسنجی
- پیدا کردن الگوهایی برای درک و پیشبینی رفتار انسان
- بهبود مسائل روانشناختی در مدارس و محیط کار با اجرای برنامههای خاص
- کمک به زوجین و خانوادهها برای ایجاد تغییرات دلخواه در رفتار
- تشخیص اختلالات روانی، رفتاری یا هیجانی افراد
- تدوین و اجرای برنامههای درمانی و …
به چه کسی تراپیست میگویند؟
متخصصین بهداشت روان که در حوزه مشاوره و رواندرمانی فعالیت دارند، به اصطلاح تراپیست نامیده میشوند. تراپیستها در حوزههای مختلفی از جمله روانشناسی، مشاوره و بهداشت روانی، مددکاری اجتماعی و … فعالیت دارند. همچنین اغلب دارای مجوز هستند و خدمات تخصصی در حوزه روانکاوی، مشاوره ازدواج، مشاوره کودک و نوجوان و … ارائه میدهند.
هدف تراپیستها این است که در کنار پشتیبانی و راهنمایی مراجع، مهارت حل مسئله را به او آموزش دهند. این افراد با هدف کاهش علائم اختلالات و بهبود مهارتهای شناختی و عاطفی، به مراجعین در مقابله با چالشهای مختلف کمک میکنند. همچنین وظایف مهمی برعهده دارند که عبارتند از:
- آموزش برخی مهارتهای زندگی
- ارجاع به روانپزشک (در صورت نیاز)
- کاهش احساس شرم
- افزایش عزت نفس و احترام به خود
- بررسی اتفاقات گذشته و نحوه تاثیر آن بر زمان کنونی
- تجزیه و تحلیل مسائل و اتفاقات درونی افراد
- شناسایی علائم و نشانههای اختلالات مختلف
- کمک به کنترل خشم
- همدلی با مراجعهکننده برای کاهش احساسات منفی
- کمک به مراجعهکننده برای تغییر الگوهای رفتاری و شخصیتی
- آموزش مهارتهای شناختی، عاطفی و هیجانی
- کمک به مراجعهکننده برای درک بهتر شرایط خود و دیگران
- کمک فوری به افراد در معرض خطر انجام خودکشی یا قربانیان تجاوز، خیانت، سوءاستفاده و ضربههای شدید روانی
۳ فرق تراپیست و روانشناس
اگر چه یک مشاور یا روانشناس بالینی، تراپیست محسوب میشود؛ اما یک تراپیست لزوما روانشناس نیست و میتواند یک مددکار اجتماعی باشد. اینجاست که فرق تراپیست و روانشناس مشخص میشود؛ زیرا تفاوتهای زیادی از نظر تحصیلات، نوع درمان و ارائه خدمات بین این دو وجود دارند. با این حال ممکن است از اصطلاح روانشناس و تراپیست بهصورت معادل هم استفاده شود.
به طور کلی ۳ فرق مهم تراپیست و روانشناس عبارتند از:
از نظر نوع درمان
فرق تراپیست و روانشناس از نظر نوع درمان مربوط به این است که روانشناس معمولا به افراد نابهنجار در جهت رفع ناسازگاریهای خفیف مشاوره میدهد. این فعالیت در زمینه مشاوره فردی یا گروه درمانی ارائه میشود. در صورتی که تراپیست با مشکلات پیچیده سلامت روان و اختلالات روانی سروکار دارد. در نتیجه با ارائه درمان حرفهای برای درمان افسردگی اساسی، اختلالات شخصیت، اسکیزوفرنی و… کاربرد دارد.
هم روانشناس و هم تراپیست با انجام مصاحبه و برخی آزمونهای روانی، وضعیت مراجعهکننده را بررسی و پس از تشخیص، از یک پروتکل درمانی مناسب استفاده میکنند. برخی از رویکردهای درمانی روانشناسان و تراپیستها عبارتند از:
- درمان شناختی رفتاری یا CBT
- درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یا ACT
- درمان مبتنی بر ذهنیسازی یا MBT و …
روانشناسان خیلی با پروتکلهای درمانی سروکار ندارند و بیشتر به دنبال پیشگیری از بروز آسیب و آموزش مهارتهای زندگی هستند؛ در حالی که تراپیستها با طرح درمان طولانی مدت، از یک یا چند رویکرد خاص برای درمان اختلالات استفاده میکنند.
از نظر تحصیلات
برای تبدیل شدن به یک روانشناس حداقل باید مدرک کارشناسی ارشد در یکی از شاخههای روانشناسی را داشته باشید. در صورتی که برای تراپیست شدن میتوانید در حوزه مددکاری اجتماعی، خدمات روانپزشکی، مشاوره خانواده، روانشناسی بالینی و … تحصیل و شروع به فعالیت کنید؛ صرف نظر از اینکه مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری داشته باشید.
برای فعالیت در کلینیکهای روانشناسی علاوه بر مدرک تحصیلی باید مجوز داشته باشید. برای اخذ این مجوز هم باید از برنامههای برگزاری کارگاههای روانشناسی مطلع باشید تا با شرکت در این دورهها و گذراندن کارورزی، مهارتهای عملی خود را توسعه دهید.
از نظر ارائه خدمات
فرق تراپیست و روانشناس از نظر ارائه خدمات در این است که روانشناس بیشتر بر مشکلات و احوالات فعلی بیماری تمرکز دارد؛ زیرا احساس مراجعهکننده در زمان حال میتواند تاثیرش بر سلامت روانشناختی فرد را به روانشناس نشان دهد. در نتیجه با استفاده از تکنیکهای درمانی مناسب، باعث کنترل شرایط و ایجاد یک سری تغییرات میشود.
در جلسات تراپی، درمانگر تلاش دارد ریشه مشکلات فعلی فرد را در گذشته پیدا کند. در نتیجه اگر مراجعهکننده با مشکلاتی مثل افسردگی مواجه شده باشد، برای ریشهیابی و حل مشکل از رواندرمانی و جلسات طولانی مدت استفاده میشود. از طرفی فعالیت تراپیست بیشتر مربوط به تشخیص و درمان اختلالات است؛ در حالی که روانشناس، مشاوره تحصیلی را ارائه میدهد، زوج درمانی میکند و شیوه درست فرزند پروری را به خانوادهها آموزش میدهد.
آیا تراپیست و روانشناس شباهتهایی هم دارند؟
اکنون که فرق تراپیست و روانشناس را بررسی کردیم، بد نیست که با شباهتهای آنها نیز آشنا شویم. هر دو گروه برای فعالیت نیاز به مجوز دارند. همچنین باید ابتدا تحت آموزشهای تخصصی قرار بگیرند تا با استفاده از تکنیکهای درمانی، مشکلات مراجعین را برطرف کنند.
به طور کلی هم روانشناس و هم تراپیست متخصصانی هستند که با رفع اختلالات رفتاری، باعث بهبود سلامت روان مراجعین میشوند. همچنین با گوش دادن به صحبتهای مراجعین راجع به چگونگی غلبه بر مشکلات، راهنماییهای حرفهای ارائه میدهند. برای مثال هر دو میتوانند در حوزه کار درمانی یا درمان با گفتار فعالیت کنند. همچنین هر دو میتوانند مشاورههای تخصصی در حوزه تربیت جنسی کودکان ارائه دهند.
تراپیست یا روانشناس؛ به کدام یک مراجعه کنم؟
اکنون با دانستن فرق تراپیست و روانشناس تا حدودی متوجه شدید که با توجه به تروما یا مشکل خود باید به چه کسی مراجعه کنید. با توجه به اینکه روانشناسها بیشتر در حوزه برطرف کردن استرسهای عاطفی، اجتماعی و فیزیکی مراجع تخصص دارند، میتوانند برای حل مشکلات مربوط به افسردگی، اضطراب، حملات پنیک و … مشاورههای تخصصی ارائه بدهند. همچنین در صورت نیاز به دارو، شما را به روانپزشک ارجاع میدهند. در مقابل، تراپیستها بهدلیل تخصص بیشتر در حوزه آسیبشناسی روانی، در حوزه تشخیص و درمان اختلالات فعالیت دارند.
اگر با مشکلات سلامت روان مواجه هستید، برای جلوگیری از روند پیشرفت اختلالات روانی برای درمان به تراپیست مراجعه کنید؛ اما اگر از اعتمادبهنفس پایین رنج میبرید، مشاوره شغلی و تحصیلی میخواهید یا به دنبال یادگیری مهارتهای حل مسئله هستید، به روانشناس مراجعه کنید.
سخن پایانی
فرق تراپیست و روانشناس بسیار نامحسوس است؛ به طوری که شاید یک کارشناس ارشد روانشناسی به عنوان مشاور فعالیت کند و یکی دیگر خود را تراپیست بداند. همان طور که گفتیم کسی که در رشته روانشناسی تحصیل کرده، یک دوره کارآموزی گذرانده و مهارت عملی لازم برای درمان را به دست آورده، میتواند به عنوان تراپیست فعالیت کند؛ اما یک تراپیست لزوما در رشته روانشناسی تحصیل نمیکند و ممکن است خدمات روانپزشکی را نیز ارائه بدهد یا مددکار اجتماعی باشد.
در هر صورت هم تراپیست و هم روانشناس برای فعالیت به مجوز احتیاج دارند و این مراجعهکننده است که با توجه به مشکل خود تصمیم میگیرد به کدام یک مراجعه کند. برای مثال استعدادیابی کودک و نوجوان توسط روانشناس انجام می شود؛ اما برای ارزیابی روانی و شناختی کودک بهتر است به تراپیست مراجعه شود تا در صورت تشخیص اختلال، اقدامات لازم برای درمان صورت بگیرد.
شما میتوانید از طریق راههای ارتباطی موجود در سایت برای تعیین نوبت مشاوره با متخصصان کلینیک دکتر نورشاهی درخواست دهید.
بدون دیدگاه